شیلنگ گیج

شلنگ سه‌تایی گیج کولر مجموعه‌ای از سه شلنگ آبی، قرمز و زرد است که به مانیفولد گیج کولر متصل می‌شود. این مجموعه برای اندازه‌گیری فشار، وکیوم‌کردن، شارژ گاز و عیب‌یابی سیستم‌های تبرید و تهویه مطبوع—خصوصاً کولر خودرو با مبرد R134aکاربرد دارد.

شلنگ سه‌تایی گیج کولر مجموعه‌ای از سه شلنگ آبی، قرمز و زرد است که به مانیفولد گیج کولر متصل می‌شود. این مجموعه برای اندازه‌گیری فشار، وکیوم‌کردن، شارژ گاز و عیب‌یابی سیستم‌های تبرید و تهویه مطبوع—خصوصاً کولر خودرو با مبرد R134aکاربرد دارد.

> رنگ شلنگ‌ها صرفاً تزئینی نیست؛ هر رنگ وظیفه و محل اتصال مشخصی دارد.



۱. وظیفه هر شلنگ

🔵 شلنگ آبی؛ مدار فشار پایین

شلنگ آبی به سمت Low Pressure یا LOW مانیفولد متصل می‌شود.

کاربردها:

- اندازه‌گیری فشار مکش کمپرسور
- شارژ گاز از سمت فشار پایین
- بررسی کمبود یا زیادبودن مبرد
- بررسی عملکرد کمپرسور و شیر انبساط
- اتصال به پورت فشار پایین کولر خودرو

پورت فشار پایین معمولاً:

- روی لوله قطورتر سیستم قرار دارد.
- نسبت به لوله فشار بالا خنک‌تر است.
- در سیستم R134a دارای اتصال سریع مخصوص LOW است.
- از پورت فشار بالا بزرگ‌تر یا دارای شکل متفاوتی است تا اشتباه متصل نشود.

در بسیاری از خودروها، فشار پایین هنگام کارکرد کولر تقریباً در محدوده زیر قرار می‌گیرد:

\[
25\text{ تا }45\ \mathrm{psi}
\]

اما مقدار صحیح به دمای محیط، دور موتور، نوع خودرو، مقدار گاز و سلامت سیستم بستگی دارد؛ بنابراین این محدوده نباید به‌تنهایی مبنای شارژ گاز قرار گیرد.

🔴 شلنگ قرمز؛ مدار فشار بالا

شلنگ قرمز به قسمت High Pressure یا HIGH مانیفولد وصل می‌شود.

کاربردها:

- اندازه‌گیری فشار خروجی کمپرسور
- بررسی عملکرد کندانسور و فن‌ها
- تشخیص گرفتگی مدار
- بررسی شارژ بیش‌ازحد مبرد
- اتصال به پورت فشار بالای خودرو

پورت فشار بالا معمولاً:

- روی لوله باریک‌تر قرار دارد.
- به خروجی کمپرسور یا کندانسور مربوط است.
- هنگام کارکرد کولر بسیار گرم و پرفشار است.
- اتصال سریع مخصوص HIGH دارد.

فشار سمت بالا در کولر خودرو ممکن است حدوداً در محدوده زیر باشد:

\[
150\text{ تا }300\ \mathrm{psi}
\]

در هوای بسیار گرم یا در صورت خرابی فن و گرفتگی کندانسور، فشار می‌تواند بسیار بیشتر شود. به همین دلیل شلنگ قرمز باید از نظر تحمل فشار کاملاً سالم باشد.

> **هشدار:** بازکردن شیر قرمز مانیفولد هنگام کارکرد سیستم، بدون آگاهی از روش شارژ، می‌تواند باعث برگشت فشار بالا به کپسول یا تجهیزات شود و خطر ترکیدن شلنگ یا مخزن را ایجاد کند.

 🟡 شلنگ زرد؛ شلنگ سرویس مرکزی

شلنگ زرد به اتصال وسط مانیفولد متصل می‌شود و معمولاً مستقیماً به خودرو وصل نمی‌شود.

کاربردهای آن عبارت‌اند از:

- اتصال به کپسول گاز R134a
- اتصال به پمپ وکیوم
- اتصال به دستگاه ریکاوری مبرد
- اتصال به مخزن جمع‌آوری گاز
- تزریق روغن مناسب کمپرسور با ابزار مخصوص
- اتصال به دستگاه شارژ کولر

هنگام وکیوم‌کردن:

- آبی و قرمز به پورت‌های خودرو متصل‌اند.
- زرد به پمپ وکیوم وصل می‌شود.
- با بازکردن شیرهای مانیفولد، هوا و رطوبت از مدار خارج می‌شود.

هنگام شارژ گاز:

- زرد به کپسول R134a متصل می‌شود.
- قبل از ورود گاز به سیستم، هوای داخل شلنگ زرد باید به روش صحیح تخلیه یا **هواگیری** شود.
- معمولاً شارژ گاز از سمت فشار پایین انجام می‌شود.

۲. منظور از طول ۱.۵ متر

هر یک از سه شلنگ تقریباً ۱.۵ متر طول دارد. این طول برای کار روی خودرو مزایای مهمی دارد:

- دسترسی راحت‌تر به پورت‌های دور از دسترس
- قراردادن مانیفولد در محل امن
- دور نگه‌داشتن کپسول از موتور و فن
- امکان اتصال راحت‌تر پمپ وکیوم
- مناسب برای موتورهای شلوغ و خودروهای بزرگ‌تر

نکته درباره شلنگ بلند

هرچه شلنگ بلندتر باشد، حجم داخلی آن بیشتر است. بنابراین:

- مقداری مبرد داخل شلنگ باقی می‌ماند.
- در شارژهای کم‌حجم، خطای جزئی بیشتری ایجاد می‌شود.
- هواگیری شلنگ اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
- برای شارژ دقیق بهتر است از ترازوی دیجیتال مبرد استفاده شود.

طول ۱.۵ متر معمولاً تعادل مناسبی بین دسترسی و حجم داخلی شلنگ ایجاد می‌کند.

 ۳. اتصالات شلنگ R134a

یکی از نکات مهم این است که عبارت «مناسب R134a» الزاماً به این معنا نیست که شلنگ بدون هیچ واسطه‌ای به خودرو متصل می‌شود.

در کولر خودروهای R134a، پورت‌های سرویس معمولاً دارای **کوپلینگ سریع** هستند:

- کوپلینگ آبی برای LOW
- کوپلینگ قرمز برای HIGH

بنابراین ممکن است علاوه بر شلنگ‌ها به موارد زیر نیاز داشته باشید:

1. کوپلینگ فشار پایین R134a
2. کوپلینگ فشار بالا R134a
3. در صورت نیاز، تبدیل اتصال کپسول یا پمپ وکیوم

اتصال رایج شلنگ‌های مانیفولد معمولاً از نوع SAE است، اما اندازه و نوع رزوه می‌تواند بین مدل‌ها متفاوت باشد. قبل از خرید باید موارد زیر بررسی شود:

- رزوه اتصال به مانیفولد
- رزوه سمت کوپلینگ
- نوع اتصال شلنگ زرد به کپسول
- سازگاری با پمپ وکیوم
- وجود یا نبود تبدیل R134a

برخی کپسول‌های R134a و قوطی‌های کوچک شارژ، اتصال متفاوتی مانند **ACME** یا شیر سوراخ‌کن مخصوص دارند؛ بنابراین ممکن است به تبدیل نیاز باشد.


۴. ساختمان و جنس شلنگ

شلنگ گیج کولر معمولاً از چند لایه ساخته می‌شود:

1. لایه داخلی مقاوم در برابر مبرد و روغن
2. لایه تقویت‌شده با الیاف بافته‌شده
3. روکش بیرونی مقاوم در برابر سایش، روغن و حرارت
4. اتصالات فلزی پرس‌شده در دو سر شلنگ
5. واشر یا اورینگ آب‌بندی داخل مهره‌ها

یک شلنگ مناسب باید:

- انعطاف‌پذیر باشد.
- در برابر فشار بالا باد نکند.
- ترک سطحی نداشته باشد.
- اتصالات آن لق نباشد.
- در محل پرس‌شدگی نشتی نداشته باشد.
- با روغن‌های رایج سیستم R134a سازگار باشد.

 ۵. فشار کاری و فشار ترکیدگی

روی شلنگ‌های استاندارد معمولاً دو عدد نوشته می‌شود:

- Working Pressure یا WP: فشار کاری مجاز
- Burst Pressure یا BP:فشار ترکیدگی آزمایشگاهی

برای مثال ممکن است روی بعضی مدل‌ها اعدادی مانند این نوشته شده باشد:


WP = 600\text{ تا }800\ \mathrm{psi}
BP = 2500\text{ تا }4000\ \mathrm{psi}


این اعداد فقط مثال‌اند و فشار واقعی باید از روی نوشته بدنه همان شلنگ یا مشخصات سازنده بررسی شود.

> هیچ‌گاه فشار ترکیدگی را فشار قابل‌استفاده در نظر نگیرید. معیار ایمن، فشار کاری مجاز است.

شلنگ‌هایی که نوشته فشار آن‌ها پاک شده، دچار ترک، بادکردگی، خشکی، له‌شدگی یا زنگ‌زدگی اتصال هستند، برای سمت فشار بالا مناسب نیستند.

---

 ۶. روش کلی اتصال به کولر خودرو

قبل از روشن‌کردن خودرو

1. هر دو شیر آبی و قرمز مانیفولد را ببندید.
2. شلنگ آبی را به قسمت LOW مانیفولد وصل کنید.
3. شلنگ قرمز را به قسمت HIGH وصل کنید.
4. شلنگ زرد را به قسمت مرکزی وصل کنید.
5. کوپلینگ‌های مناسب R134a را به سر شلنگ‌های آبی و قرمز متصل کنید.
6. کوپلینگ آبی را به پورت فشار پایین خودرو ببندید.
7. کوپلینگ قرمز را به پورت فشار بالا ببندید.
8. از محکم‌بودن اتصالات و سلامت اورینگ‌ها مطمئن شوید.

سپس می‌توان فشار استاتیک سیستم را مشاهده کرد. برای اندازه‌گیری فشار در حالت کار:

- موتور روشن می‌شود.
- کولر روی حداکثر سرمایش قرار می‌گیرد.
- فن کابین روی دور مناسب تنظیم می‌شود.
- فشارها با توجه به دمای محیط تحلیل می‌شوند.

برای صرفاً مشاهده فشار، معمولاً نیازی به بازکردن شیرهای آبی و قرمز روی بدنه مانیفولد نیست. فشار از طریق خود شلنگ‌ها به گیج‌ها منتقل می‌شود. شیرها زمانی باز می‌شوند که بخواهید مسیر شلنگ مرکزی را برای وکیوم، شارژ یا ریکاوری به مدار مرتبط کنید.

 ۷. کاربرد در وکیوم‌کردن

بعد از بازشدن سیستم—مثلاً هنگام تعویض کمپرسور، کندانسور، اواپراتور، شیر انبساط یا شلنگ—باید مدار وکیوم شود.

اتصالات:

- آبی → پورت LOW
- قرمز → پورت HIGH
- زرد → پمپ وکیوم

هدف وکیوم:

- خارج‌کردن هوا
- کاهش رطوبت داخل سیستم
- کمک به تشخیص نشتی نسبتاً بزرگ
- جلوگیری از یخ‌زدگی رطوبت در شیر انبساط
- جلوگیری از تشکیل اسید و آسیب روغن و کمپرسور

صرفاً پایین‌آمدن عقربه گیج، نشانه قطعی عدم نشتی نیست. برای تشخیص دقیق‌تر می‌توان از:

- تست نگهداری خلأ
- نیتروژن خشک
- محلول کف
- نشت‌یاب الکترونیکی
- ماده UV مناسب

استفاده کرد.

۸. کاربرد در شارژ R134a

روش دقیق شارژ به تجهیزات و دستور کارخانه خودرو وابسته است، ولی اصول مهم آن عبارت‌اند از:

- مقدار مبرد باید مطابق برچسب خودرو باشد.
- دقیق‌ترین روش، شارژ وزنی با ترازوی دیجیتال است.
- شلنگ زرد به مخزن مبرد وصل می‌شود.
- هوای داخل شلنگ قبل از شارژ تخلیه می‌شود.
- در حالت روشن‌بودن کمپرسور، معمولاً شارژ از سمت LOW انجام می‌شود.
- واردکردن مایع از سمت مکش کمپرسور می‌تواند به کمپرسور ضربه بزند.
- شیر قرمز نباید بدون روش و تجهیزات مناسب باز شود.

مقدار گاز فقط از روی فشار LOW قابل تعیین نیست؛ زیرا فشار به عوامل متعددی وابسته است:

- دمای محیط
- میزان گردش هوا روی کندانسور
- عملکرد فن
- دور موتور
- نوع شیر انبساط
- میزان روغن
- گرفتگی مدار
- سلامت کمپرسور
 ۹. تفاوت R134a با مبردهای دیگر

شلنگ یا مانیفولد R134a را نباید بدون بررسی برای هر گازی استفاده کرد.
 R1234yf

بسیاری از خودروهای جدید از R1234yf استفاده می‌کنند. اتصالات این سیستم با R134a متفاوت است. استفاده مشترک از شلنگ‌ها ممکن است باعث:

- آلودگی متقابل مبردها
- آسیب دستگاه ریکاوری
- خطای شارژ
- آلودگی روغن
- خطرات ایمنی

شود.

R12

خودروهای قدیمی ممکن است R12 داشته باشند. اتصالات و روغن این سیستم با R134a متفاوت است. تبدیل یک سیستم R12 به R134a فقط با تعویض سرِ اتصال انجام نمی‌شود و باید روغن، اورینگ‌ها، درایر و شرایط سیستم بررسی شود.

 کولر گازی ساختمان و یخچال

اگرچه برخی مانیفولدها برای چند مبرد معرفی می‌شوند، اما محدوده فشار، نوع اتصال و سازگاری شیمیایی باید بررسی شود. به‌خصوص برای مبردهای پرفشار مانند R410A، شلنگ معمولی R134a ممکن است مناسب نباشد.

 ۱۰. روش نگهداری

برای افزایش عمر شلنگ‌ها:

- پس از کار، درپوش دو سر شلنگ را ببندید.
- شلنگ را کنار اگزوز یا قسمت داغ موتور قرار ندهید.
- از تماس با تسمه، پولی و فن جلوگیری کنید.
- شلنگ را با شعاع کم تا نکنید.
- آن را از محل اتصال فلزی نکشید.
- روغن و آلودگی سطح شلنگ را پاک کنید.
- داخل اتصالات را تمیز نگه دارید.
- اورینگ و واشرها را مرتب بررسی کنید.
- شلنگ را به‌صورت حلقه‌ای و بدون پیچ‌خوردگی نگهداری کنید.
- برای مبردهای مختلف، ترجیحاً مجموعه جداگانه داشته باشید.

 ۱۱. علائم خرابی شلنگ

در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، شلنگ باید تعویض یا توسط فرد متخصص بررسی شود:

- ترک‌خوردگی روکش
- بادکردگی موضعی
- بیرون‌زدن الیاف داخلی
- نشتی از محل پرس
- نشتی از مهره اتصال
- سفت و خشک‌شدن شلنگ
- له‌شدگی یا بریدگی
- خوردگی شدید اتصالات
- خراب‌شدن رزوه
- بوی مبرد یا مشاهده روغن اطراف اتصال


-
وم یا دستگاه ریکاوری |

این مجموعه ۱.۵ متری برای سرویس کولر خودرو مناسب است، به شرطی که:

- فشار کاری کافی داشته باشد.
- اتصالات آن با مانیفولد سازگار باشند.
- کوپلینگ‌های مخصوص R134a همراه آن باشد یا جداگانه تهیه شود.
- شلنگ‌ها ترک و نشتی نداشته باشند.
- از آن برای مبرد و فشار نامناسب استفاده نشود.